Τι είναι
Μέσω των ορμονών της, η υπόφυση επηρεάζει τον θυρεοειδή, τα επινεφρίδια, τις γονάδες, την ανάπτυξη και την ισορροπία νερού. Για τον λόγο αυτό, μία διαταραχή μπορεί να δώσει ποικίλη κλινική εικόνα.
Πολλά μορφώματα της υπόφυσης είναι καλοήθη, αλλά η κλινική σημασία τους εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση και το αν εκκρίνουν ορμόνες ή πιέζουν γειτονικές δομές. Ένα τυχαίο εύρημα δεν ερμηνεύεται χωρίς ορμονικό έλεγχο.
Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την ορμόνη που επηρεάζεται και από το αν υπάρχει πίεση σε γειτονικές δομές.
- Επίμονοι ή νέοι πονοκέφαλοι
- Μεταβολές στην όραση, ιδιαίτερα στα οπτικά πεδία
- Διαταραχές περιόδου ή σεξουαλικής λειτουργίας
- Έκκριση από τον μαστό εκτός θηλασμού
- Ανεξήγητη κόπωση, αδυναμία ή μεταβολές βάρους
- Αλλαγές σε χαρακτηριστικά προσώπου, άκρα ή σύσταση σώματος
- Έντονη δίψα και αυξημένη ούρηση σε ορισμένες διαταραχές
Τα περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα έχουν συχνότερες αιτίες. Αιφνίδιος πολύ έντονος πονοκέφαλος με οπτική διαταραχή, σύγχυση ή κατάρρευση απαιτεί επείγουσα αξιολόγηση.
Πιθανές αιτίες και παράγοντες κινδύνου
Οι παθήσεις της υπόφυσης μπορεί να είναι λειτουργικές, δομικές ή αποτέλεσμα άλλης κατάστασης.
- Καλοήθη αδενώματα με ή χωρίς ορμονική έκκριση
- Προηγούμενη επέμβαση ή ακτινοθεραπεία στην περιοχή
- Φλεγμονώδεις ή διηθητικές παθήσεις
- Κρανιοεγκεφαλική κάκωση ή αγγειακό συμβάν
- Φάρμακα που επηρεάζουν συγκεκριμένους ορμονικούς άξονες
- Σπανιότερες συγγενείς ή γενετικές καταστάσεις
Πότε είναι χρήσιμη η αξιολόγηση από ενδοκρινολόγο
Ενδοκρινολογική αξιολόγηση είναι χρήσιμη όταν υπάρχει εύρημα σε μαγνητική τομογραφία, επίμονη μεταβολή ορμόνης που σχετίζεται με την υπόφυση, συμβατά πολλαπλά συμπτώματα ή παρακολούθηση γνωστής πάθησης.
Επειδή οι ορμόνες αλληλεπιδρούν, μία μεμονωμένη τιμή μπορεί να είναι παραπλανητική. Η ώρα λήψης, φάρμακα, στρες και άλλες συνθήκες λαμβάνονται υπόψη.
Πώς γίνεται η διερεύνηση
Η διερεύνηση συνδυάζει στοχευμένο ορμονικό έλεγχο με απεικόνιση και, όταν χρειάζεται, αξιολόγηση της όρασης.
- Αναλυτικό ιστορικό συμπτωμάτων, φαρμάκων και προηγούμενων παθήσεων
- Βασικός έλεγχος των ορμονικών αξόνων της υπόφυσης
- Ειδικές δοκιμασίες διέγερσης ή καταστολής μόνο όταν ενδείκνυνται
- Μαγνητική τομογραφία υπόφυσης με κατάλληλο πρωτόκολλο όταν χρειάζεται
- Έλεγχος οπτικών πεδίων σε επιλεγμένες περιπτώσεις
- Συνεργασία με νευροχειρουργό, οφθαλμίατρο ή άλλη ειδικότητα όταν απαιτείται
Η αξιολόγηση βασίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εικόνα και, όταν χρειάζεται, στον κατάλληλο εργαστηριακό ή απεικονιστικό έλεγχο. Ο κατάλληλος έλεγχος καθορίζεται μετά την ιατρική αξιολόγηση.
Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί ή να παρακολουθηθεί
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο της διαταραχής. Μπορεί να περιλαμβάνει παρακολούθηση, ιατρική θεραπεία, ορμονική υποκατάσταση, χειρουργική αντιμετώπιση ή συνδυασμό επιλογών.
Οι αποφάσεις λαμβάνονται από εξειδικευμένη ομάδα όταν χρειάζεται και βασίζονται στα συμπτώματα, στην ορμονική λειτουργία, στην απεικονιστική εικόνα και στην εξέλιξη.
Η μακροχρόνια παρακολούθηση ελέγχει τόσο τη λειτουργία της υπόφυσης όσο και την ασφάλεια της επιλεγμένης αντιμετώπισης.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και τις ανάγκες κάθε ασθενούς. Οι θεραπευτικές επιλογές εξατομικεύονται και δεν πρέπει να αλλάζουν χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Τι να περιμένετε από την επίσκεψη
Στην επίσκεψη οργανώνονται τα ορμονικά και απεικονιστικά δεδομένα ώστε να απαντηθεί ένα σαφές κλινικό ερώτημα.
- Καταγραφή της χρονικής εξέλιξης συμπτωμάτων
- Ανασκόπηση πλήρων απεικονιστικών εξετάσεων και όχι μόνο της γνωμάτευσης
- Έλεγχος όλων των φαρμάκων και προηγούμενων θεραπειών
- Αξιολόγηση πολλαπλών ορμονικών αξόνων
- Εξήγηση της σημασίας του ευρήματος και των αβεβαιοτήτων
- Καθορισμός ελέγχου, παρακολούθησης ή διεπιστημονικής συνεργασίας
Δεν είναι δεδομένο ότι κάθε ασθενής θα χρειαστεί εξετάσεις ή ότι η διερεύνηση θα ολοκληρωθεί σε μία συνάντηση.
Συχνές ερωτήσεις
Ένα μόρφωμα υπόφυσης σημαίνει καρκίνο;
Όχι. Πολλά μορφώματα είναι καλοήθη. Η σημασία τους εξαρτάται από τη μορφολογία, το μέγεθος, την ορμονική λειτουργία και την επίδραση σε γειτονικές δομές.
Αρκεί μία ορμονική τιμή για τη διάγνωση;
Συνήθως όχι. Η ερμηνεία εξαρτάται από την ώρα, τις συνθήκες λήψης, φάρμακα και τις σχετικές ορμόνες, ενώ ορισμένες περιπτώσεις απαιτούν ειδικές δοκιμασίες.
Χρειάζεται κάθε εύρημα υπόφυσης χειρουργείο;
Όχι. Ορισμένα ευρήματα παρακολουθούνται, άλλα αντιμετωπίζονται ιατρικά και μόνο συγκεκριμένες περιπτώσεις χρειάζονται χειρουργική αξιολόγηση.
Σχετικές παθήσεις
Πηγές
- Παθήσεις της υπόφυσης — Εθνική Ιατρική Βιβλιοθήκη των ΗΠΑ.
- Όγκοι της υπόφυσης — Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού και Ανθρώπινης Ανάπτυξης των ΗΠΑ (NICHD).
- Ορμονική υποκατάσταση στην υποφυσιακή ανεπάρκεια — Εταιρεία Ενδοκρινολογίας των ΗΠΑ.
- Αποπληξία της υπόφυσης — Εθνική Ιατρική Βιβλιοθήκη των ΗΠΑ.
Επιστημονική ενημέρωση και έλεγχος
Ιατρική αποποίηση ευθύνης
Το περιεχόμενο είναι γενικό και ενημερωτικό. Δεν αποτελεί διάγνωση, θεραπευτική οδηγία ή σύσταση αλλαγής αγωγής και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από ιατρό. Σε επείγουσα κατάσταση καλέστε το 112 ή απευθυνθείτε στην κατάλληλη υπηρεσία επειγόντων.