Τι είναι
Τα επινεφρίδια βρίσκονται πάνω από τους νεφρούς και παράγουν, μεταξύ άλλων, κορτιζόλη, αλδοστερόνη, ανδρογόνα και κατεχολαμίνες. Διαταραχές μπορεί να προκαλούν υπερβολική ή ανεπαρκή παραγωγή μιας ορμόνης.
Επίσης, ένα μόρφωμα μπορεί να ανακαλυφθεί τυχαία σε απεικόνιση. Η αξιολόγηση εξετάζει χωριστά αν το εύρημα έχει ύποπτα μορφολογικά χαρακτηριστικά και αν παράγει ορμόνες.
Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν
Η εικόνα εξαρτάται από την ορμόνη και την ταχύτητα με την οποία μεταβάλλεται.
- Ανεξήγητη αδυναμία, κόπωση ή απώλεια βάρους
- Επίμονη ή δύσκολα ρυθμιζόμενη αρτηριακή πίεση
- Επεισόδια έντονου πονοκεφάλου, εφίδρωσης και αίσθημα παλμών
- Μεταβολές στη γλυκόζη, στο βάρος ή στη σύσταση σώματος
- Μυϊκή αδυναμία ή εύκολες εκχυμώσεις σε ορισμένες καταστάσεις
- Μεταβολές καλίου ή νατρίου σε εξετάσεις
- Αυξημένη τριχοφυΐα ή άλλα σημεία περίσσειας ανδρογόνων
Η κόπωση ή το στρες από μόνα τους δεν αποδεικνύουν πάθηση επινεφριδίων. Κατάρρευση, σύγχυση, σοβαρή αδυναμία, επίμονοι έμετοι ή πολύ χαμηλή πίεση χρειάζονται επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.
Πιθανές αιτίες και παράγοντες κινδύνου
Οι αιτίες περιλαμβάνουν παθήσεις του ίδιου του επινεφριδίου, διαταραχές της υπόφυσης και εξωτερικούς παράγοντες.
- Αυτοάνοση ή άλλη βλάβη που μειώνει την παραγωγή ορμονών
- Καλοήθη ή σπανιότερα κακοήθη μορφώματα
- Διαταραχή σημάτων από την υπόφυση
- Παρατεταμένη έκθεση σε φάρμακα που επηρεάζουν τον άξονα κορτιζόλης
- Κληρονομικές καταστάσεις σε επιλεγμένες περιπτώσεις
- Τυχαία απεικονιστικά ευρήματα χωρίς ορμονική λειτουργία
Πότε είναι χρήσιμη η αξιολόγηση από ενδοκρινολόγο
Ενδοκρινολογική αξιολόγηση είναι χρήσιμη όταν υπάρχει μόρφωμα επινεφριδίου σε απεικόνιση, συμβατό ορμονικό πρότυπο, ασυνήθιστες μεταβολές πίεσης ή ηλεκτρολυτών ή γνωστή επινεφριδιακή ανεπάρκεια.
Οι ορμόνες των επινεφριδίων επηρεάζονται από την ώρα, το στρες, τον ύπνο, οξεία νόσο και φάρμακα. Αδιάκριτος έλεγχος χωρίς ένδειξη μπορεί να δώσει παραπλανητικά αποτελέσματα.
Πώς γίνεται η διερεύνηση
Ο έλεγχος επιλέγεται ανάλογα με την ορμόνη ή το απεικονιστικό εύρημα που χρειάζεται να αξιολογηθεί.
- Αναλυτικό ιστορικό συμπτωμάτων, πίεσης και φαρμάκων
- Στοχευμένες ορμονικές μετρήσεις υπό κατάλληλες συνθήκες
- Ειδικές δοκιμασίες διέγερσης ή καταστολής όταν ενδείκνυνται
- Έλεγχος ηλεκτρολυτών και σχετικών μεταβολικών παραμέτρων
- Ανασκόπηση των πραγματικών απεικονιστικών εικόνων και χαρακτηριστικών
- Σύγκριση με προηγούμενες εξετάσεις και διεπιστημονική εκτίμηση όπου χρειάζεται
Η αξιολόγηση βασίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εικόνα και, όταν χρειάζεται, στον κατάλληλο εργαστηριακό ή απεικονιστικό έλεγχο. Ο κατάλληλος έλεγχος καθορίζεται μετά την ιατρική αξιολόγηση.
Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί ή να παρακολουθηθεί
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το αν υπάρχει ανεπάρκεια ή υπερπαραγωγή ορμόνης, από τη φύση ενός μορφώματος και από τη συνολική υγεία. Μπορεί να απαιτεί παρακολούθηση, ιατρική θεραπεία ή χειρουργική αξιολόγηση.
Σε επιβεβαιωμένη επινεφριδιακή ανεπάρκεια, η εκπαίδευση για την ασφαλή διαχείριση οξείας νόσου και την αναγνώριση επείγουσας κατάστασης αποτελεί μέρος της φροντίδας και παρέχεται εξατομικευμένα.
Δεν συνιστάται αλλαγή κορτικοστεροειδούς ή άλλης σχετικής αγωγής χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και τις ανάγκες κάθε ασθενούς. Οι θεραπευτικές επιλογές εξατομικεύονται και δεν πρέπει να αλλάζουν χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Τι να περιμένετε από την επίσκεψη
Στην επίσκεψη αποσαφηνίζεται αν υπάρχει πραγματική ένδειξη ορμονικού ελέγχου και πώς πρέπει να πραγματοποιηθεί για αξιόπιστη ερμηνεία.
- Καταγραφή συμπτωμάτων και της χρονικής τους πορείας
- Ανασκόπηση αρτηριακής πίεσης, ηλεκτρολυτών και προηγούμενων εξετάσεων
- Λεπτομερής έλεγχος φαρμάκων, ιδιαίτερα κορτικοστεροειδών
- Αξιολόγηση απεικονιστικών ευρημάτων
- Επιλογή του κατάλληλου ορμονικού ελέγχου και των συνθηκών λήψης
- Εξήγηση επόμενων βημάτων και πιθανής συνεργασίας με άλλες ειδικότητες
Δεν είναι δεδομένο ότι κάθε ασθενής θα χρειαστεί εξετάσεις ή ότι η διερεύνηση θα ολοκληρωθεί σε μία συνάντηση.
Συχνές ερωτήσεις
Η επίμονη κόπωση σημαίνει ότι τα επινεφρίδιά μου δεν λειτουργούν καλά;
Όχι. Η κόπωση έχει πολλές πιθανές αιτίες. Η επινεφριδιακή ανεπάρκεια είναι συγκεκριμένη ιατρική κατάσταση που χρειάζεται συμβατή κλινική εικόνα και κατάλληλο έλεγχο.
Κάθε τυχαίο μόρφωμα επινεφριδίου χρειάζεται χειρουργείο;
Όχι. Η απόφαση εξαρτάται από τα απεικονιστικά χαρακτηριστικά, το μέγεθος, την ορμονική λειτουργία, την εξέλιξη και το ατομικό ιστορικό.
Μπορώ να διακόψω απότομα κορτικοστεροειδή που λαμβάνω;
Όχι χωρίς οδηγία του θεράποντα ιατρού. Η απότομη διακοπή μετά από ορισμένα σχήματα μπορεί να είναι επικίνδυνη και η προσαρμογή πρέπει να καθορίζεται ιατρικά.
Πότε μια επινεφριδιακή διαταραχή είναι επείγουσα;
Σοβαρή αδυναμία, κατάρρευση, σύγχυση, επίμονοι έμετοι ή πολύ χαμηλή πίεση, ιδιαίτερα σε άτομο με γνωστή ανεπάρκεια, απαιτούν άμεση επείγουσα βοήθεια.
Σχετικές παθήσεις
Πηγές
- Επινεφριδιακή ανεπάρκεια και νόσος Άντισον: ορισμός και βασικά στοιχεία — Εθνικό Ινστιτούτο Διαβήτη, Πεπτικών και Νεφρικών Νοσημάτων των ΗΠΑ (NIDDK).
- Σύνδρομο Κούσινγκ — Εθνικό Ινστιτούτο Διαβήτη, Πεπτικών και Νεφρικών Νοσημάτων των ΗΠΑ (NIDDK).
- Ευρωπαϊκή κατευθυντήρια οδηγία για τη διαχείριση τυχαίων ευρημάτων των επινεφριδίων — Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ενδοκρινολογίας (ESE).
- Η υποτιθέμενη «κόπωση των επινεφριδίων» — Εταιρεία Ενδοκρινολογίας των ΗΠΑ.
Επιστημονική ενημέρωση και έλεγχος
Ιατρική αποποίηση ευθύνης
Το περιεχόμενο είναι γενικό και ενημερωτικό. Δεν αποτελεί διάγνωση, θεραπευτική οδηγία ή σύσταση αλλαγής αγωγής και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από ιατρό. Σε επείγουσα κατάσταση καλέστε το 112 ή απευθυνθείτε στην κατάλληλη υπηρεσία επειγόντων.